บอระเพ็ด มีรสขมเย็น ใช้แก้ไข้ทุกชนิด แก้ร้อนใน แก้พิษฝีดาษ ช่วยเจริญอาหาร บำรุงไฟธาตุ รักษาโรคกระเพาะ บำรุงร่างกาย ลดปริมาณน้ำตาลซึ่งอยู่ภายในเลือด และก็เป็นยาอายุวัฒนะ ยิ่งไปกว่านี้ ยังมีฤทธิ์ต่อต้านอนุมูลอิสระรวมทั้งฤทธิ์ต้านทาน AChE ซึ่งเป็นต้นเหตุของโรคสมองเสื่อม ด้วยเหตุนี้ บอระเพ็ดก็เลยช่วยคุ้มครองความแก่ของเซลล์ต่างๆภายในร่างกายได้ คุณประโยชน์ที่น่าทึ่งอีกประการเป็น การควบคุมโรคเบาหวาน เหมือนกับของ “ขม” หลายๆจำพวกซึ่งสามารถลดปริมาณน้ำตาลภายในเลือดได้ เนื่องด้วยบอระเพ็ดจะไปดูแลตับให้ปฏิบัติภารกิจตามธรรมดา ทั้งยังจากการทดสอบในหนู พบว่าช่วยกระตุ้นการหลั่งของอินซูลิน

อย่างไรก็แล้วแต่ โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร ฝากเตือนมาว่า ในบรรดาสมุนไพรที่มีรสขมจัด อย่าง บอระเพ็ด ชิงช้าชาลี ย่านาง ถ้ากินในจำนวนมาก ต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน อาจจะเป็นผลให้กำเนิดความผิดแปลกของตับได้ ที่สำคัญ ถ้าเกิดใช้แล้วเกิดอาการมือเท้าเย็น แขนขาหมดเรี่ยวแรง ตาเหลือง ให้หยุดกินโดยทันที รวมถึงคนไข้ที่มีการปฏิบัติงานของตับและก็ไตไม่ปกติ หญิงตั้งท้อง แล้วก็หญิงให้นมลูก ไม่สมควรใช้

สรรพคุณของ บอระเพ็ด

  •  บอระเพ็ดช่วยทำนุบำรุงผิวพรรณให้แจ่มใส เค้าหน้าแจ่มใส (ใบ)
  • มีสารต้านอนุมูลอิสระ มีส่วนช่วยสำหรับเพื่อการชะลอวัย
  • ประโยชน์ต่างๆที่ได้รับจากบอระเพ็ด ช่วยทำให้ผมดกครึ้มขึ้นแล้วก็อาการผมหงอก ผมตกก็จะลดลง ซึ่งจะได้ประสิทธิภาพที่ดีอย่างยิ่งกับคนที่มีลักษณะอาการผมหงอกก่อนวัย ถ้ากินผงบอระเพ็ดวันละ 600 mg. ตรงเวลา 1 เดือน
  • แก้อาการคันหนังหัว รังแค ชันนะตุ
  • ใช้แก้อาการหิวน้ำ (เถา, ต้น)
  • ใช้เป็นยาบำรุงธาตุ บำรุงร่างกาย (ต้น, ใบ)
  • บอระเพ็ดคุณประโยชน์ใช้เป็นยาอายุวัฒนะ (ราก, ต้น, ใบ) ด้วยการใช้บอระเพ็ด / เม็ดข่อย / หัวหญ้าแห้วหมู / เม็ดพริกไทย / เปลือกต้นทิ้งถ่อน / เปลือกต้นตะโกนา ในรูปร่างเสมอกันเอามาบดเป็นผุยผง ปั้นเป็นยาลูกกลอนเท่าปลายนิ้วก้อย กินก่อนนอนทีละ 2-3 เม็ด หรือไม่ก็อาจจะนำเถาบอระเพ็ดมาหั่นตากแห้งแล้วเอามาบดให้เป็นผุยผงปั้นเป็นลูกร้อยกรองก็ได้
  • ช่วยทำให้สุขภาพเกี่ยวกับร่างกายแข็งแรง สร้างเสริมภูมิคุ้มกัน (ราก)
  • บอระเพ็ดลดน้ำหนัก (ใบ)
  • ใช้รักษาโรคโรคมะเร็งเม็ดเลือด (ราก)
  • คุณประโยชน์ของบอระเพ็ดช่วยรักษาโรคโรคเบาหวาน ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ด้วยการใช้เถาสดที่โตเต็มกำลังตากแห้งแล้วบดเป็นผุยผง เอามาชงน้ำร้อนดื่มทีละ 1 ช้อน ยามเช้ารวมทั้งเย็น (เถาสด, ทุกส่วน)
  • มีสารลดระดับความดันเลือด ตัวอย่างเช่น อะดีโนซีน(adenosine), ซาลโซลีนอล(salsolinol), ไฮเจนนามีน (higenamine) (ต้น)
  • แก้โรคดีซ่าน (ทุกส่วน)
  • ช่วยรักษาอาการเลือดคั่งในสมอง (ใบ)
  • ช่วยทำให้เจริญอาหาร (ราก, ต้น)
  • แก้อาการร้อนใน (เถา, ต้น)
  • คุณประโยชน์บอระเพ็ดช่วยดับพิษร้อนในร่างกาย (ราก)
  • ช่วยขับเหงื่อ (เถา)
  • ช่วยฆ่าแมลงในหู (เถา)
  • แก้โรครำมะนาด (เถา)
  • แก้ไข้เหนือ ไข้สันนิบาต ไข้พิษ มาลาเรีย (ราก, ต้น, ใบ)
  • ใช้ทำลายพิษไข้ (ราก)

ข้อควรระวัง

ถึงแม้บอระเพ็ดจะมีคุณประโยชน์สำหรับเพื่อการรักษาโรครวมทั้งอาการต่างๆมากไม่น้อยเลยทีเดียว แม้กระนั้นก็ยังมีงานศึกษาทำการค้นคว้าและวิจัยที่ส่งเสริมคุณประโยชน์ดังที่ได้กล่าวมาแล้วข้างต้นอยู่น้อย ซึ่งคุณประโยชน์ทั้งสิ้นนี้ส่วนมากแล้วจะมาจากบทเรียนที่ใช้ต่อเนื่องกันมาเป็นระยะเวลาที่ยาวนาน ก็เลยกำเนิดเป็นความวางใจแล้วก็ใช้ตกทอดมาจนกระทั่งปัจจุบันนี้ จนกระทั่งองค์การเภสัชกรรมได้ผลิตบอระเพ็ดแคปซูลออกมาขายเพื่อใช้เป็นยาช่วยสำหรับการเจริญอาหาร

สมุนไพรบอระเพ็ดสำหรับเพื่อการกินในส่วนของรากอย่างสม่ำเสมอเป็นระยะเวลาที่ยาวนานอาจมีผลต่อหัวหัวใจ เหตุเพราะเป็นยารสขม สิ่งที่ต้องระมัดระวังก็คือไม่สมควรใช้ชิดกันสม่ำเสมอเกิน 1 เดือน หากจำต้องใช้ในเดือนต่อไปก็ควรจะเว้นระยะเวลา 1-2 อาทิตย์เป็นอย่างต่ำเพื่อร่างกายสามารถปรับภาวะได้ก่อน ถ้าหากใช้ไปแล้วมีลักษณะมือเท้าเย็น แขนขาหมดเรี่ยวแรงก็ควรจะหยุดกิน

ชะพลู สรรพคุณและประโยชน์มีอะไรบ้าง